28. आजचा शब्द 'दर्श'
- लिंक मिळवा
- X
- ईमेल
- अन्य अॅप्स
दर्श
दर्श म्हणजे पाहणे, दिसणे, पुरावा, अमावास्या.
दर्शन, प्रदर्शन, निदर्शन, मार्गदर्शन असे दररोज वापरले जाणारे शब्द आपल्या अतिपरिचयाचे आहेत.
दर्शन म्हणजे दिसणे, पाहणे यासोबतच जाणणे, समजणे, विचार, मत, असेही अर्थ आहेत. त्यावरून तत्त्वज्ञानाला 'दर्शनशास्त्र' असे म्हणतात.
(सांंख्य, योग, न्याय, वैशेषिक, पूर्वमीमांसा, उत्तरमीमांसा ही षड्दर्शने आणि बौद्ध, जैन ही नास्तिक दर्शने प्रसिद्ध आहेत.)
सुदर्शन म्हणजे देखणा किंवा सहज दिसणारा. वस्तू दाखवण्यासाठी पुढे मांडून ठेवल्या की ते प्रदर्शन होते. एखादी समस्या सरकारला दाखवायची असल्यास 'निदर्शने' केली जातात.
प्रतिबिंब दाखवतो तो 'आदर्श'. आदर्श म्हणजे आरसा किंवा नमुना. एखादा सरकारी प्रकल्प मोठ्या भागात राबवण्यापूर्वी छोट्या भागात त्याची चाचणी घेतात. त्याला 'पथदर्शी प्रकल्प' म्हणतात. (इंग्रजीत तो पायलट प्रोजेक्ट असतो.) ज्या व्यक्तीला पाहून आनंद होतो तिला प्रियदर्शन किंवा प्रियदर्शिनी म्हणतात. 'प्रियदर्शिनी' हे इंदिरा गांधींचे नाव होते.
भा. रा. तांबे यांनी 'मावळत्या दिनकरा' या कवितेत सूर्याला 'समदर्शी' म्हटले आहे. सर्वांना सारख्याच दृष्टीने पाहणारा तो 'समदर्शी'. चैत्र अमावास्येला 'दर्श अमावास्या' म्हणतात.
अस्मितेचे दर्शन घडवणारे 'अस्मितादर्श' हे नियतकालिक प्रसिद्ध आहे.
पारदर्शक, सूक्ष्मदर्शक, दूरदर्शन अशा अनेक रूपांमध्ये 'दृश्' धातू असलेला 'दर्श' हा शब्द पुढे येतच राहतो.
संस्कृत भाषा शिकताना शब्दांची ही रहस्ये उलगडत जातात. शब्दांकडे पाहण्याची आपली दृष्टी बदलते. आपण जाणीवपूर्वक शब्द वापरू लागतो.
म्हणून प्रत्येकाने आयुष्यात संस्कृत भाषा शिकलीच पाहिजे.
विनोद जैतमहाल
9823028332
- लिंक मिळवा
- X
- ईमेल
- अन्य अॅप्स
टिप्पण्या
Nice good
उत्तर द्याहटवाधन्यवाद. 🙏
हटवा