उजेडाची दिशाः जय भीम!

 

कल्पना करा की... तुम्ही कुणीच नाही. तुमच्याकडे कसलेही ओळखपत्र नाही. तुमच्याकडे जमिनीचा इंचभर तुकडा नाही. तुम्हाला अर्ध्या रात्री पोलिस उचलून घेऊन जातात. मनात येईल तेव्हा कित्येक दिवस गुरासारखे मारतात. तुमचे ओरडणे ऐकणारे कुणीही नाही. माराने तुम्ही बेशुद्ध पडलात तर तुमच्या डोळ्यात तिखट टाकून तुम्हाला शुद्धीवर आणले जाते. तुमच्या छातीत बुटाच्या लाथा घातल्या जातात. तुमच्या बरगड्या तुटून हृदयात घुसतात... तुम्ही रक्त ओकून मरता. तुमचे प्रेत मेलेल्या उंदरासारखे लांब नेऊन फेकून दिले जाते...

फक्त कल्पना करायला सांगितले तरी जीव जायची वेळ येते. पण केवळ आदिवासी किंवा भटक्या जातीत जन्म घेतला म्हणून आजही अनेकांची हीच 'दिनचर्या' आहे.

दिग्दर्शक ज्ञानवेल यांचा 'जय भीम' हा चित्रपट तुम्ही पाहिला असेल तरी पुन्हा पहा. आपण पोलिस लाॅकपमधील एक आदिवासी आहोत, असे समजून पहा. तुम्ही त्या अघोरी छळातून कसे सुटू शकता याचा विचार करा. येथे तुमचा मेंदू बंद पडेल.

तुमच्या सुटकेचा मार्ग एकच आहे. मृत्यू.

तुम्ही लाॅकपमध्ये मरत असता तेव्हा खरे चोर कुठे असतात? बहुसंख्य खर्‍या चोरांनी आपल्या सोसायटीखाली 'वाॅचमन' ठेवलेला असतो. खतरनाक कुत्रे पाळलेले असते. काळा कोटवाला वकीलही पाळलेला असतो. पोलिस त्यांच्या ताटाखालचे मांजर असतात. हे चोर बँकेत गेले की, मॅनेजर स्वतःहून त्यांना तिजोरीच्या चाव्या देतात. हे चोर मित्रांना काळी कॅश देऊन त्यांच्याकडून पांढरे चेक घेतात. त्या पैशातून परदेशी जातात. 

संघटित लूटमार करण्याच्या एकमेव उद्देशाने ते संविधानाचा कसून अभ्यास करतात. अधिकारीही होतात.

हे चोर निवडणुकीला उभे राहिले की, लोक सन्मानाने त्यांच्या जबड्यात मान देतात. हे चोर संसदेत जातात. तेथे त्यांना अटक करता येत नाही. 

हे चोर असे मुक्तपणे विहार करू शकतात. कारण ते खानदानी चोर असतात. त्यांना मानवाचे सर्व अधिकार लागू असतात.

'जय भीम' या चित्रपटातील सर्व आदिवासी उघडे असले तरी खानदानी चोर मात्र 'नागडे' केले आहेत. 

संविधानाच्या ढालीमागे लपणार्‍या कुलीन चोरांना प्रत्यक्षातही उघड्यावर आणले तरच 'जय भीम' या घोषणेला अर्थ आहे.

- विनोद जैतमहाल

9823028332