78. आजचा शब्द 'निवेश'.

इमेज
निवेश म्हणजे गुंतवणूक हा अर्थ सामान्यपणे सर्वांनाच माहीत असेल. पण या शब्दाचे मूळ शोधल्यास प्रवेश, परिवेश, आवेश असे त्याचे अनेक नातलग सापडत जातात. या सर्व शब्दांच्या मागे 'विश्' हा धातू आहे. विश् चा अर्थ शिरणे, प्रवेश करणे, बसणे, स्थिर होणे इत्यादी. या विश् चे भाववाचक नामरूप 'वेश' असे होऊन त्याला वेगवेगळे प्रत्यय लागतात आणि विविध अर्थ सांगणारे शब्द तयार होतात. नि हा उपसर्ग लावून निवेश असा शब्द बनतो. निवेश म्हणजे बसणे, मन लावणे, लग्न लावणे. परंतु मन लावण्याऐवजी पैसा लावला तरी त्याला निवेश म्हणतात. कारण जेथे पैसा असतो तेथे साधारणपणे माणसाचे मन गुंतलेले असते. त्यामुळे गुंतवणुकीला निवेश म्हणतात. जर गुंतवलेला पैसा आणि मन काढून घेतले तर त्याला 'विनिवेश' म्हणतात. विनिवेश म्हणजे निर्गुंतवणूक. उपनिवेश असाही एक शब्द उप आणि नि हे उपसर्ग लावून तयार होतो. उपनिवेश म्हणजे दुसर्‍या देशातून आलेल्या लोकांची वसाहत. जसे इंग्रज भारतात येऊन राहिले तेव्हा त्यासाठी उपनिवेश असा शब्द वापरण्यात आला आणि त्यांच्या सत्तेला हिंदीत 'औपनिवेशिक सत्ता' असे म्हटले जात असे. (औपनिवेशिक हा शब्...

महाजनांचा मार्ग

 


औरंगाबादला एका लग्नाला गेलो होतो. रात्रीची वेळ होती. नवरदेवाला घोड्यावरून मिरवणे सुरू होते. समोर बँड आणि फटाके दोन्हींचा दणदणाट सुरू होता. तेवढ्यात एक ठिणगी उडाली आणि घोड्याला लागली. घोड्याने समोरचे दोन्ही पाय वर करून नवरदेवाला जागीच उताणे पाडले आणि घोडा उधळला. पुढे घोड्याने दोन रिक्षांना धडका दिल्या आणि चेतक चौकात एका मोठ्या वाहनाला धडकून तो घोडा मेला. 


इकडे लहानशा करवलीसह नवरदेवाला उचलून दवाखान्यात नेले. सगळे वर्‍हाडी त्यांच्यामागे धावले. तासाभराने मलमपट्ट्यांवर मुंडावळी लावून नवरदेव आला आणि लग्न एकदाचे लागले.


जर त्या दिवशी घोड्यासोबत नवरदेवही फरफटत गेला असता तर नवरी लग्नाआधीच विधवा झाली असती. 'अपशकुनी' असे म्हणून तिचीही आयुष्यभर फरफट झाली असती.

हिंगोलीत एका बाळानेही नुकताच आपला एक डोळा फटाक्यामुळे गमावला आहे.

दरवर्षी फटाक्यांमुळे अनेक लोक विनाकारण जीव गमावतात. 


दिवाळी हा जर प्रकाशाचा उत्सव असेल तर त्यात फटाक्यासारख्या बेसूर आणि भेसूर वस्तूचे काय काम?

लग्न आणि निवडणुकीतील विजय हे जर आनंदाचे प्रसंग असतील तर त्यात फटाक्याच्या लडींची बेताल तडतड कशाला?


आनंदच साजरा करायचा तर दिवाळी पहाटसारखे 'दिवाळी दुपार', 'दिवाळी संध्याकाळ' असे सांस्कृतिक कार्यक्रम करणे अशक्य आहे का? 

फटाक्यांचा शोध चीनने लावला. फटाके चिनी आहेत. आदर्श भारतीय संस्कृतीशी आणि कोणत्याच धर्माशी या चिनी उत्पादनाचा काहीही संबंध नाही. 


धर्माचे पावित्र्य भंग करणारा फटाका आधी धर्मगुरूंनी नाकारावा. तरच सामान्य माणसे त्या मार्गावरून चालतील.

महाभारताच्या वनपर्वात युधिष्ठिराचे एक वचन आहे...

महाजनो येन गतः स पन्थाः।

"समाजातील महान माणसे ज्या मार्गाने जातात तोच मार्ग श्रेष्ठ आहे", असे युधिष्ठिर सांगतो.

मात्र महाजनांचाच मार्ग चुकत असेल तर तेथे गूगल मॅप तरी काय करील ?

- विनोद जैतमहाल

9823028332

टिप्पण्या

टिप्पणी पोस्ट करा

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

11. आजचा शब्द 'अनल'

78. आजचा शब्द 'निवेश'.