निवेश म्हणजे गुंतवणूक हा अर्थ सामान्यपणे सर्वांनाच माहीत असेल. पण या शब्दाचे मूळ शोधल्यास प्रवेश, परिवेश, आवेश असे त्याचे अनेक नातलग सापडत जातात. या सर्व शब्दांच्या मागे 'विश्' हा धातू आहे. विश् चा अर्थ शिरणे, प्रवेश करणे, बसणे, स्थिर होणे इत्यादी. या विश् चे भाववाचक नामरूप 'वेश' असे होऊन त्याला वेगवेगळे प्रत्यय लागतात आणि विविध अर्थ सांगणारे शब्द तयार होतात. नि हा उपसर्ग लावून निवेश असा शब्द बनतो. निवेश म्हणजे बसणे, मन लावणे, लग्न लावणे. परंतु मन लावण्याऐवजी पैसा लावला तरी त्याला निवेश म्हणतात. कारण जेथे पैसा असतो तेथे साधारणपणे माणसाचे मन गुंतलेले असते. त्यामुळे गुंतवणुकीला निवेश म्हणतात. जर गुंतवलेला पैसा आणि मन काढून घेतले तर त्याला 'विनिवेश' म्हणतात. विनिवेश म्हणजे निर्गुंतवणूक. उपनिवेश असाही एक शब्द उप आणि नि हे उपसर्ग लावून तयार होतो. उपनिवेश म्हणजे दुसर्या देशातून आलेल्या लोकांची वसाहत. जसे इंग्रज भारतात येऊन राहिले तेव्हा त्यासाठी उपनिवेश असा शब्द वापरण्यात आला आणि त्यांच्या सत्तेला हिंदीत 'औपनिवेशिक सत्ता' असे म्हटले जात असे. (औपनिवेशिक हा शब्...
3.आजचा शब्द 'अद्रि'
- लिंक मिळवा
- X
- ईमेल
- अन्य अॅप्स
भाग ३
आजचा शब्द अद्रि.
अद्रि या शब्दाचा एक अर्थ 'पर्वत' असा होतो.
याला पर्वतांची नावे जोडून विन्ध्याद्रि, नीलाद्रि, हिमाद्रि आणि आपल्या सर्वात जवळचा सह्य नावाचा *सह्याद्रि*.
सह्याद्रि म्हणजेच *सह्य* नावाचा पर्वत. आपल्याला जर हे माहीत असेल तर आपण 'सह्याद्रि पर्वत' असा चुकीचा उल्लेख करणार नाही.
अद्रि शब्दाला जोडून अद्रिराज म्हणजे हिमालय.
अद्रितनया , अद्रिनन्दिनी, अद्रिजा म्हणजे पार्वती.
अद्रिशय्य म्हणजे शिव.
अशी अनेक समानार्थी नावे तयार होतात.
शेवटी 'अद्रि' असलेले अनेक शब्द आता तुम्हालाही आठवतील.
संस्कृत भाषा शिकताना शब्दांची ही रहस्ये उलगडत जातात. आपण जाणीवपूर्वक शब्द वापरू लागतो.
म्हणून प्रत्येकाने आयुष्यात संस्कृत भाषा शिकलीच पाहिजे.
- विनोद जैतमहाल
9823028332
माझा परिचयः
स्पीकर अकॅडमीचे
संचालक व प्रशिक्षक
विनोद जैतमहाल यांचा थोडक्यात परिचयः
- संस्कृत शिक्षक, आरएचव्ही इंग्लिश मीडियम स्कूल, जालना.
- माजी संपादक, दैनिक आनंद नगरी, जालना,
- माजी उपसंपादक, दैनिक दिव्य मराठी, औरंगाबाद,
अवगत भाषा :
मराठी, हिंदी, इंग्रजी, संस्कृत उर्दू
*शिक्षण* :
- एम. ए. संस्कृत (साहित्य)
- पत्रकारिता पदवी (सुवर्णपदक विजेता),
- पीसीसी नाट्यशास्त्र,
- कंप्युटर इंजिनिअरिंग पदविका.
*माध्यमक्षेत्रातील अनुभव :*
- जालना व अहमदनगर स्थानिक टीव्ही न्यूज़साठी
वृत्तनिवेदन व लेखन,
- आकाशवाणी औरंगाबादसह अनेक कविसंमेलनात काव्यवाचन,
- राज्य नाट्य स्पर्धेत 1995पासून सतत सहभाग,
- अतुल पेठे, पुणे दिग्दर्शित 'दलपतसिंग येती गावा' या नाटकात भूमिका व गीतलेखन, तीन राज्यांमध्ये प्रयोग,
- आदिवासींच्या कुपोषणावर संदेश भंडारे दिग्दर्शित 'महादू' या मराठी चित्रपटासाठी साहाय्यक दिग्दर्शक,
- अनेक शाॅर्ट फिल्म्ससाठी हिंदी, संस्कृत संवाद व गीतलेखन.
***
- लिंक मिळवा
- X
- ईमेल
- अन्य अॅप्स
या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट
11. आजचा शब्द 'अनल'
अनल अलम् दुनियेला जाळूनही ज्याचे पोट भरणार नाही तो अनल. अनल म्हणजे अग्नि, पाचकरस, पचनशक्ती. 'दावानल' म्हणजे जंगलात लागणारी आग. म्हणजेच वणवा. 'वडवानल' हा समुद्राच्या पोटातला अग्नि असतो, असे म्हणतात. 'ठाव देऊ नये कोणाला, वडवानल जाळितो समुद्राला.' असा एक वाक्प्रचार मराठीत आहे. कुणाला आश्रय देताना आधी नीट विचार करावा, असा याचा अर्थ. ज्ञानेश्वरीमध्ये 'अनळु' हा शब्द सापडतो. जैसा उद्यानामाजी अनळु। संचरला देखोनि प्रबळु। मग क्षणभरी कोकिळु। स्थिरु नोहे।। (जर बागेला मोठी आग लागली तर कोकिळ पक्षी क्षणभरही तेथे थांबणार नाही.) संत एकनाथांच्या रुक्मिणी स्वयंवरातही देऊनि उपशम-अनळा । जाळिती क्रोधाचा भुईनळा । असा उल्लेख आढळतो. क्रोधाची आग म्हणजे क्रोधानल, भुकेची आग म्हणजे क्षुधानल, शोकाची आग म्हणजे शोकानल आणि विरहाची आग म्हणजे विरहानल, असे अनेक शब्द साहित्यामध्ये सापडतात. संस्कृत भाषा शिकताना शब्दांची ही रहस्ये उलगडत जातात. शब्दांकडे पाहण्याची आपली दृष्टी बदलते. आपण जाणीवपूर्वक शब्द वापरू लागतो. म्हणून प्रत्येकाने आयुष्यात संस्कृत भाषा शिकलीच पाहिजे. विनोद जैतमहाल 982302...
महाजनांचा मार्ग
औरंगाबादला एका लग्नाला गेलो होतो. रात्रीची वेळ होती. नवरदेवाला घोड्यावरून मिरवणे सुरू होते. समोर बँड आणि फटाके दोन्हींचा दणदणाट सुरू होता. तेवढ्यात एक ठिणगी उडाली आणि घोड्याला लागली. घोड्याने समोरचे दोन्ही पाय वर करून नवरदेवाला जागीच उताणे पाडले आणि घोडा उधळला. पुढे घोड्याने दोन रिक्षांना धडका दिल्या आणि चेतक चौकात एका मोठ्या वाहनाला धडकून तो घोडा मेला. इकडे लहानशा करवलीसह नवरदेवाला उचलून दवाखान्यात नेले. सगळे वर्हाडी त्यांच्यामागे धावले. तासाभराने मलमपट्ट्यांवर मुंडावळी लावून नवरदेव आला आणि लग्न एकदाचे लागले. जर त्या दिवशी घोड्यासोबत नवरदेवही फरफटत गेला असता तर नवरी लग्नाआधीच विधवा झाली असती. 'अपशकुनी' असे म्हणून तिचीही आयुष्यभर फरफट झाली असती. हिंगोलीत एका बाळानेही नुकताच आपला एक डोळा फटाक्यामुळे गमावला आहे. दरवर्षी फटाक्यांमुळे अनेक लोक विनाकारण जीव गमावतात. दिवाळी हा जर प्रकाशाचा उत्सव असेल तर त्यात फटाक्यासारख्या बेसूर आणि भेसूर वस्तूचे काय काम? लग्न आणि निवडणुकीतील विजय हे जर आनंदाचे प्रसंग असतील तर त्यात फटाक्याच्या लडींची बेताल तडतड कशाला? आनंदच साजरा करायचा ...
78. आजचा शब्द 'निवेश'.
निवेश म्हणजे गुंतवणूक हा अर्थ सामान्यपणे सर्वांनाच माहीत असेल. पण या शब्दाचे मूळ शोधल्यास प्रवेश, परिवेश, आवेश असे त्याचे अनेक नातलग सापडत जातात. या सर्व शब्दांच्या मागे 'विश्' हा धातू आहे. विश् चा अर्थ शिरणे, प्रवेश करणे, बसणे, स्थिर होणे इत्यादी. या विश् चे भाववाचक नामरूप 'वेश' असे होऊन त्याला वेगवेगळे प्रत्यय लागतात आणि विविध अर्थ सांगणारे शब्द तयार होतात. नि हा उपसर्ग लावून निवेश असा शब्द बनतो. निवेश म्हणजे बसणे, मन लावणे, लग्न लावणे. परंतु मन लावण्याऐवजी पैसा लावला तरी त्याला निवेश म्हणतात. कारण जेथे पैसा असतो तेथे साधारणपणे माणसाचे मन गुंतलेले असते. त्यामुळे गुंतवणुकीला निवेश म्हणतात. जर गुंतवलेला पैसा आणि मन काढून घेतले तर त्याला 'विनिवेश' म्हणतात. विनिवेश म्हणजे निर्गुंतवणूक. उपनिवेश असाही एक शब्द उप आणि नि हे उपसर्ग लावून तयार होतो. उपनिवेश म्हणजे दुसर्या देशातून आलेल्या लोकांची वसाहत. जसे इंग्रज भारतात येऊन राहिले तेव्हा त्यासाठी उपनिवेश असा शब्द वापरण्यात आला आणि त्यांच्या सत्तेला हिंदीत 'औपनिवेशिक सत्ता' असे म्हटले जात असे. (औपनिवेशिक हा शब्...
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा