78. आजचा शब्द 'निवेश'.

इमेज
निवेश म्हणजे गुंतवणूक हा अर्थ सामान्यपणे सर्वांनाच माहीत असेल. पण या शब्दाचे मूळ शोधल्यास प्रवेश, परिवेश, आवेश असे त्याचे अनेक नातलग सापडत जातात. या सर्व शब्दांच्या मागे 'विश्' हा धातू आहे. विश् चा अर्थ शिरणे, प्रवेश करणे, बसणे, स्थिर होणे इत्यादी. या विश् चे भाववाचक नामरूप 'वेश' असे होऊन त्याला वेगवेगळे प्रत्यय लागतात आणि विविध अर्थ सांगणारे शब्द तयार होतात. नि हा उपसर्ग लावून निवेश असा शब्द बनतो. निवेश म्हणजे बसणे, मन लावणे, लग्न लावणे. परंतु मन लावण्याऐवजी पैसा लावला तरी त्याला निवेश म्हणतात. कारण जेथे पैसा असतो तेथे साधारणपणे माणसाचे मन गुंतलेले असते. त्यामुळे गुंतवणुकीला निवेश म्हणतात. जर गुंतवलेला पैसा आणि मन काढून घेतले तर त्याला 'विनिवेश' म्हणतात. विनिवेश म्हणजे निर्गुंतवणूक. उपनिवेश असाही एक शब्द उप आणि नि हे उपसर्ग लावून तयार होतो. उपनिवेश म्हणजे दुसर्‍या देशातून आलेल्या लोकांची वसाहत. जसे इंग्रज भारतात येऊन राहिले तेव्हा त्यासाठी उपनिवेश असा शब्द वापरण्यात आला आणि त्यांच्या सत्तेला हिंदीत 'औपनिवेशिक सत्ता' असे म्हटले जात असे. (औपनिवेशिक हा शब्...

1. आजचा शब्द 'आकर'



शब्द काय सांगतात?

भाग १

'आकर'

आकर या शब्दाचे अर्थ खाण, उत्पत्तिस्थान, समूह असे आहेत.

याला रत्न हा शब्द जोडला की 'रत्नाकर' हा समास होतो. रत्नाकर म्हणजे रत्नांचा खजिना. हा शब्द समुद्रासाठी वापरला जातो.

'आकर'लाच पद्म हा शब्द जोडून पद्माकर म्हणजे कमळांनी भरलेले तळे असा अर्थ होतो.

यालाच 'करुणा' हा शब्द जोडून 'करुणाकर' म्हणजेच करुणेची खाण हा शब्द ईश्वरासाठी वापरला जातो.

यालाच 'प्रभा' हा शब्द जोडून 'प्रभाकर' हे नाव बनते.

प्रभा म्हणजे तेज, कांती, किरण. आणि प्रभाकर म्हणजे तेजाची खाण. हा शब्द सूर्यासाठी वापरला जातो.

वरील शब्दांकडे पाहण्याची तुमची दृष्टी आता बदलली असेलच. शेवटी 'आकर' असलेले अनेक शब्द आता तुम्हालाही आठवतील.

संस्कृत भाषा शिकताना शब्दांची ही रहस्ये उलगडत जातात. आपण जाणीवपूर्वक शब्द वापरू लागतो.

म्हणून प्रत्येकाने आयुष्यात संस्कृत भाषा शिकलीच पाहिजे.

- विनोद जैतमहाल.

संस्कृत वर्गाचा डेमो व्हिडिओ आणि अधिक माहितीसाठी संपर्कः

9823028332 Whatsapp.

***


टिप्पण्या

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

11. आजचा शब्द 'अनल'

महाजनांचा मार्ग

78. आजचा शब्द 'निवेश'.